Jataka: Câu Chuyện Về Vị Tỷ Kheo Meghiya (Về Việc Không Hoan Hỷ Với Danh Lợi)

Thuở xưa, tại thành Vương Xá, xứ Ma Kiệt Đà, có một vị Tỷ kheo trẻ tuổi tên là Meghiya. Vị Tỷ kheo này mới xuất gia, tuổi hạ còn non, nhưng tâm nguyện thì kiên định, chí hướng tu hành để thoát khỏi vòng luân hồi khổ đau. Một ngày nọ, Đức Phật có ý muốn đến rừng Isipatanà Mṛgadāva để thuyết pháp độ cho nhóm năm anh em Tỷ kheo Kiều Trần Như. Do đó, Đức Phật sai Ngài A Nan đi tìm những vị Tỷ kheo khỏe mạnh, có sức lực để cùng Ngài du hành. Ngài A Nan sau khi nghe lệnh, liền đi tìm kiếm những vị Tỷ kheo có sức khỏe tốt, nhưng vẫn chưa vừa ý. Ngài suy nghĩ: "Ai sẽ là người thích hợp để cùng Đức Thế Tôn đi trên con đường dài này?" Cuối cùng, Ngài A Nan đã chọn Tôn giả Meghiya. Tôn giả Meghiya tuy mới xuất gia nhưng có sức khỏe tốt, tinh thần minh mẫn, và quan trọng nhất là có tâm hướng về Chánh pháp. Đức Phật cùng Tôn giả Meghiya lên đường. Trên đường đi, khi đến một khu rừng, Đức Phật dừng chân nghỉ ngơi. Tôn giả Meghiya, vì tuổi trẻ và tâm còn vương vấn nhiều điều trần tục, đã có ý muốn đi đến một khu rừng khác để tìm một nơi thanh vắng hơn, mong cầu sự tĩnh lặng để thiền định. Thấy vậy, Đức Phật đã nói với Tôn giả Meghiya: "Này Meghiya, con không nên đi tìm nơi khác. Nơi này đã đủ thanh tịnh rồi. Quan trọng là tâm con có thanh tịnh hay không. Danh lợi, khen chê, đó là những thứ bên ngoài, không thể làm ô nhiễm tâm thanh tịnh của con nếu con không chấp thủ." Đức Phật tiếp tục dạy: "Con hãy nhìn xem, mặt trời tỏa sáng khắp nơi, nhưng nó không hề bị ô nhiễm bởi khói bụi. Mây đen có che phủ mặt trời, nhưng bản chất của mặt trời vẫn là ánh sáng. Cũng vậy, dù người đời có khen ngợi hay phỉ báng, dù có được danh vọng hay không, nếu tâm con giữ vững sự chánh niệm và trí tuệ, thì con sẽ không bị ảnh hưởng bởi những thứ đó." Sau khi nghe lời dạy của Đức Phật, Tôn giả Meghiya tỉnh ngộ. Vị Tỷ kheo nhận ra rằng, sự thanh tịnh thực sự đến từ bên trong tâm hồn, từ việc buông bỏ chấp trước vào danh lợi, thị phi. Vị Tỷ kheo đã quay trở lại bên Đức Phật, lòng tràn đầy sự biết ơn và quyết tâm tu tập để đạt được giải thoát. Đức Phật đã thuyết giảng bài kinh này để Tôn giả Meghiya và tất cả chúng Tăng hiểu rõ rằng, danh lợi chỉ là những thứ phù du, không nên để tâm bị xao động bởi chúng. Sự an lạc chân thật chỉ có được khi tâm trí thanh tịnh, không còn vướng bận bởi những ham muốn thế tục. **Bài học đạo đức:** Danh vọng và lợi lộc thế gian chỉ là những thứ tạm bợ, không bền vững. Người tu hành chân chính không nên để tâm bị vướng mắc, xao động bởi những thứ đó. Sự thanh tịnh và an lạc thực sự đến từ việc giữ gìn tâm ý trong sạch, buông bỏ chấp trước vào những thứ bên ngoài.